Roken onder werktijd wordt steeds minder geaccepteerd. Meer werkgevers voeren een antirookbeleid en sluiten de ruimtes waar medewerkers een sigaret kunnen opsteken. Er is veel begrip voor, maar er zijn ook critici.

Om de hoek van een kantoortoren op de Amsterdamse Zuidas rookt de 25-jarige Julien Blaauw uit de wind op zijn gemak een sigaret. Hij is niet de eerste roker die deze plek heeft gekozen voor een rookpauze, getuige de vele peuken op de grond.

Blaauw, werkzaam voor een Japanse multinational, staat hier zo'n vijf tot zes keer per dag. Binnen is geen rookruimte. "En al zou er een rookruimte zijn, dan nog sta ik liever buiten."

“Steeds meer bedrijven bieden personeel een stoppen-met-rokentraining.”
Marcel Clarijs, manager SineFuma

Roken op de werkplek en onder werktijd wordt steeds minder geaccepteerd. Steeds meer werkgevers promoten een gezonde levensstijl voor werknemers en daar hoort roken niet bij.

In het vorig jaar gesloten Nationaal Preventieakkoord is onder meer afgesproken dat ziekenhuizen en ggz-instellingen in 2025 volledig rookvrij moeten zijn. Rookvrije schoolterreinen zijn vanaf volgend jaar al verplicht.

10 procent van de grootste bedrijven wordt rookvrij

Ook buiten de zorg en het onderwijs krijgen rokende werknemers het moeilijker. Tien van de honderd grootste bedrijven van Nederland zullen in 2020 een rookvrij beleid voeren.

Als het aan staatssecretaris Paul Blokhuis (Volksgezondheid) ligt, worden in navolging van rookruimtes in de horeca ook die op andere werkplekken uiterlijk in 2023 gesloten. De minister onderzoekt of dergelijke ruimtes in openbare gebouwen en (semi)overheidsgebouwen al in 2021 gesloten kunnen worden.

Marcel Clarijs is commercieel manager van SineFuma, binnen Nederland een van de grootste aanbieders van bedrijfstrainingen voor het stoppen met roken. Volgens Clarijs is de vraag naar dit soort trainingen sinds een jaar sterk toegenomen.

“Drie sigaretten per dag is op jaarbasis ongeveer gelijk aan drie weken vakantie.”
Marcel Clarijs, manager SineFuma

Clarijs: "We hebben veel scholen en zorgbedrijven als klant, maar ook bouwbedrijven en supermarkten. Zo is Kruidvat al voor een groot gedeelte gestopt met de verkoop van tabak en willen ze hun personeel stimuleren om te stoppen met roken. Andere bedrijven bieden personeel een stoppen-met-rokentraining als onderdeel van hun vitaliteitsbeleid in het kader van duurzame inzetbaarheid of omdat ze een volledig rookvrij bedrijf willen zijn."

Besparing van kosten wordt niet vaak genoemd

Werkgevers noemen kostenbesparing zelden als reden om het roken tegen te gaan, vertelt Clarijs. Al zijn er volgens hem wel "mooie onderzoeken" die aantonen dat het een flinke besparing kan opleveren.

"Om te beginnen heb je geen rookpauzes meer. Drie sigaretten per dag staat op jaarbasis ongeveer gelijk aan drie weken vakantie. Ook ligt het ziekteverzuim bij rokers 1,4 procent tot 3,4 procent hoger dan bij niet-rokers. En tot slot is het vrij heftig dat één op de vier rokers zijn of haar pensioen niet haalt als gevolg van het roken."

Clarijs vindt het niet zo vreemd dat de acceptatie van roken onder werktijd afneemt. "Iedereen vindt het vanzelfsprekend dat je onder werktijd geen alcohol of drugs gebruikt. Waarom zou het anders zijn voor nicotine? Met een nicotineverslaving blijf je goed functioneren, maar tegelijkertijd gaan er meer mensen dood aan de gevolgen van roken dan aan de gevolgen van drugs, alcohol, verkeer en criminaliteit bij elkaar."

'Ontzeg mensen hun sigaret niet'

Ton Wurtz heeft "geen goed woord" over voor werkgevers die hun personeel hun sigaret ontzeggen. De oprichter van Stichting Rokersbelangen voert een eenzame strijd tegen rookverboden. Dat het een achterhoedegevecht is, weet hij zelf ook. "Ik begrijp dat we allemaal gezond willen zijn, maar je moet rokers wel in hun waarde laten. Het sluiten van rookhokken geeft alleen maar stress. Mensen voelen zich opgejaagd."

“Als je rookt, tel je niet meer mee.”
Ton Wurtz, Stichting Rokersbelangen

Wurtz zegt rokers te kennen die er op hun werk niet voor durven uit te komen dat ze roken, uit angst om hun baan te verliezen. Een reële angst, stelt hij. "Zeker als je wat lager op de ladder staat. Als je rookt, tel je niet meer mee."

Rokers op de Zuidas merken daar nog weinig van. Collega's Bart (31) en Amy (23), die naast hun kantoor staan te roken, denken dat hun werkgever er niet om maalt. Binnen is weliswaar geen rookruimte, maar voor de ingang van het gebouw is wel een put met een rooster waar de rokers hun peuken in kunnen dumpen. "Toch een soort service", vindt Bart.

Ook Julien Blaauw maakt zich geen zorgen. Hij hoort naar eigen zeggen nooit vervelende opmerkingen over zijn rookpauzes. "We krijgen bij ons bedrijf wel gezondheidstips in de mail met verhalen van mensen die na twintig of dertig jaar gestopt zijn met roken. Maar daar scroll ik snel doorheen."